Đổi mới sáng tạo giữ vai trò then chốt trong tiến trình phát triển quốc gia, được xem là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng cuộc sống trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Từ ý nghĩa đó, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội” không chỉ là sự kiện tôn vinh các thành tựu sáng tạo mà còn là cơ hội thúc đẩy tinh thần đổi mới, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong thực tiễn, đổi mới sáng tạo không chỉ giới hạn ở các đột phá công nghệ mà còn được thể hiện thông qua những cải tiến trong quản trị, tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ và các hoạt động thường nhật. Mỗi quy trình được tối ưu hóa, mỗi giải pháp giúp tiết kiệm nguồn lực hay mỗi phương thức tiếp cận mới nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn đều có thể tạo ra giá trị kinh tế và xã hội đáng kể. Khi các sáng kiến này được ứng dụng rộng rãi và nhân rộng trong cộng đồng, chúng góp phần nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của xã hội. Quá trình đó đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức đóng vai trò là ba trụ cột căn bản, có mối quan hệ tương tác và hỗ trợ lẫn nhau. Sự gắn kết chặt chẽ giữa các chủ thể này tạo nền tảng cho việc hình thành, lan tỏa và phát huy hiệu quả các ý tưởng sáng tạo, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Để khai thác và phát huy hiệu quả tiềm năng sáng tạo của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức, cần xây dựng một môi trường thể chế thuận lợi, cùng với các cơ chế khuyến khích phù hợp và sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh đó, nghiên cứu kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện các rào cản đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, đánh giá tác động của chính sách và đề xuất các giải pháp phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả. Thông qua những luận cứ khoa học gắn với thực tiễn, nghiên cứu kinh tế góp phần hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách, tạo điều kiện để các ý tưởng đổi mới được triển khai rộng rãi trong đời sống. Đồng thời, điều này cũng giúp mở rộng cơ hội tham gia, tiếp cận và thụ hưởng các thành quả của đổi mới sáng tạo đối với mọi tầng lớp trong xã hội.

 Đối với đội ngũ nghiên cứu khoa học, việc hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ mang ý nghĩa tham gia một sự kiện chuyên môn mà còn là dịp để nhìn nhận lại phương pháp nghiên cứu, nâng cao chất lượng sản phẩm khoa học và tăng cường khả năng chuyển giao tri thức vào thực tiễn phát triển. Khi những yêu cầu mới của quá trình phát triển kinh tế - xã hội ngày càng gia tăng, hoạt động nghiên cứu cần được định hướng theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn với thực tiễn, đồng thời nâng cao giá trị ứng dụng và hiệu quả tác động của các kết quả khoa học.
Đối với Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, tinh thần đổi mới sáng tạo được thể hiện nhất quán trong các hoạt động nghiên cứu khoa học và tư vấn chính sách. Trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ được giao, Viện không ngừng thúc đẩy sự gắn kết giữa nghiên cứu lý luận và các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và biến đổi của kinh tế thế giới. Các lĩnh vực nghiên cứu trọng tâm như thể chế kinh tế, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp luôn được quan tâm và đầu tư chuyên sâu. Thông qua các nghiên cứu có cơ sở khoa học và bằng chứng thực tiễn, Viện hướng tới việc đề xuất những khuyến nghị chính sách khả thi, góp phần hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách và nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Đối với mỗi viên chức và người lao động của Viện, hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia được thể hiện bằng những hành động cụ thể và thiết thực trong công việc hằng ngày. Điều đó bắt đầu từ việc không ngừng cải tiến phương pháp làm việc, nâng cao năng lực và kỹ năng số, chủ động chia sẻ tri thức, kinh nghiệm chuyên môn, đồng thời duy trì và phát huy các chuẩn mực về liêm chính khoa học trong hoạt động nghiên cứu. Đổi mới sáng tạo vì thế không nên chỉ được xem là hoạt động mang tính thời điểm, mà cần trở thành tư duy và phương thức hành động thường xuyên của mỗi cá nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Mỗi sáng kiến giúp nâng cao hiệu quả công việc, mỗi đề tài nghiên cứu có giá trị khoa học và thực tiễn, hay mỗi giải pháp góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra trong phát triển kinh tế - xã hội đều là những đóng góp cụ thể của đội ngũ cán bộ, viên chức và người lao động của Viện đối với sự phát triển chung của đất nước. Thông qua những nỗ lực đó, hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ tạo ra tri thức mới mà còn góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Thực hiện: Chu Đạt