Mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: khung phân tích và hàm ý chính sách

Bài viết này xây dựng khung phân tích tích hợp nhằm lý giải cơ chế tác động của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với các mô hình phát triển kinh tế chính trị đương đại. Trên cơ sở tổng hợp tường thuật các công trình lý thuyết về mô hình phát triển so sánh, từ lý thuyết tăng trưởng nội sinh và học thuyết Nhà nước kiến tạo phát triển cho đến lý thuyết hệ thống đổi mới quốc gia, bài viết lập luận rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không phải là biến ngoại sinh trung lập mà đóng vai trò kép: vừa là biến độc lập tạo ra cấu trúc kinh tế mới (nền kinh tế nền tảng, trí tuệ nhân tạo, kinh tế tuần hoàn số), vừa là biến điều tiết làm thay đổi hiệu quả và quỹ đạo của các thể chế cũng như chính sách hiện hành theo hướng phi tuyến và bất đối xứng. Bài viết phân tích năm mô hình phát triển đại diện được chọn lọc có chủ đích, thảo luận về trường hợp Việt Nam, và đề xuất bốn nhóm khuyến nghị chính sách cho các quốc gia đang phát triển muốn tận dụng kho

Hội thảo khoa học “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số: Khái niệm, cách tiếp cận và một số vấn đề đặt ra hiện nay”

Ngày 09/10/2026, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức Hội thảo khoa học: “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số: Khái niệm, cách tiếp cận và một số vấn đề đặt ra hiện nay”. Hội thảo nằm trong khuôn khổ Chương trình khoa học trọng điểm cấp Bộ “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và bài học kinh nghiệm cho công cuộc đổi mới đất nước trong kỷ nguyên mới”, do TS. Đặng Xuân Thanh là Chủ nhiệm chương trình, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới chủ trì. Hội thảo cung cấp các cơ sở ban đầu, thống nhất cho các nhiệm vụ thành phần và tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chính sách giữa các nhà khoa học và nhà hoạch định chính sách.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia: khung lý thuyết và thực tiễn Việt Nam

Nghiên cứu này nhằm làm rõ các cơ chế tác động của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với an ninh kinh tế quốc gia, cũng như các thách thức và đề xuất các giải pháp cho Việt Nam. Bằng khung phân tích dựa trên lý thuyết “vũ khí hóa sự phụ thuộc lẫn nhau”, kết hợp tổng hợp tài liệu lý luận và thực tiễn, nghiên cứu nhận diện năm cơ chế tác động cốt lõi: kiểm soát xuất khẩu; sàng lọc đầu tư/hợp tác R&D; thúc đẩy tự chủ nội địa; lan tỏa qua chuỗi giá trị; và kiểm soát công nghệ số/dữ liệu. Nghiên cứu cũng chỉ ra bốn thách thức lớn của Việt Nam là sự phụ thuộc vào công nghệ ở khâu giá trị gia tăng thấp, đầu tư cho R&D hạn chế, thiếu hụt nhân lực nghiên cứu và rủi ro an ninh mạng cũng như chủ quyền số. Trên cơ sở này, bài viết đề xuất các khuyến nghị chính sách đồng bộ nhằm nâng cao năng lực nội sinh và bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia trong bối cảnh mới.

Tăng trưởng kinh tế dựa vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam

Tại Việt Nam, đóng góp của khoa học công nghệ trong tăng trưởng kinh tế còn thấp. đầu tư của khu vực doanh nghiệp vào đổi mới sáng tạo còn yếu và chất lượng nguồn nhân lực còn chưa đáp ứng được yêu cầu. Thực tiễn này khá chênh lệch so với những ý tưởng về chính sách đã được hoạch định từ những  năm 1990. Nguyên nhân chính là cơ chế quản lý khoa học còn mang nặng tính chất hành chính, thiếu nhất quán về xây dựng thể chế và nhất là, hạn chế trong huy động và phân bổ nguồn vốn cho khoa học công nghệ. Nhìn về tương lai, quá trình tăng trưởng dựa vào khoa học công nghệ tại Việt Nam đối diện với các thách thức về lựa chọn đúng thời điểm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và lựa chọn đúng mức mở rộng chính sách tài khóa và tiền tệ để đạt được tăng trưởng cao mà vẫn duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô.

Hội thảo khoa học “Cơ sở lý luận về đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp”

Ngày 06/10/2026, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Cơ sở lý luận về đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp”.  Hội thảo tập trung làm rõ khái niệm, các cách tiếp cận và tiêu chí đánh giá đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, đồng thời phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến năng lực đổi mới. Các nội dung góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho việc đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp ở thành phố Hải Phòng.

Khả năng thích ứng kinh tế của người Việt Nam trong bối cảnh mới

Bài tham luận đã được công bố trên Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Các giải pháp nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh mới” của TS. Nguyễn Đình Hòa, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới.

Kiến tạo động lực phát triển cho ngành nông nghiệp Việt Nam từ một số chính sách nửa đầu năm 2026

Bài tham luận của TS. Ma Ngọc Ngà, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, đã được công bố tại Hội thảo khoa học "Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới" do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức. 

Nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế Việt Nam thông qua phát triển năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Bài tham luận đã được công bố trên Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Các giải pháp nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh mới” của PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới

Hội thảo khoa học “Cơ sở lý luận về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong bối cảnh mới”

Ngày 1/10/2026, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Cơ sở lý luận về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong bối cảnh mới”. Hội thảo thuộc khuôn khổ đề tài khoa học cấp Thành phố “Giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào thành phố Hải Phòng trong bối cảnh mới”, do TS. Nguyễn Đình Hòa - Trưởng phòng Phòng Kinh tế Vĩ mô và Dự báo - Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới làm chủ nhiệm.

Hội thảo khoa học “Nghiên cứu, quán triệt và triển khai một số vấn đề lý luận quan trọng trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng”

Thực hiện Kế hoạch công tác năm 2026 của Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Đảng ủy Viện Hàn lâm), ngày 29/9/2026, tại trụ sở số 1 Liễu Giai, Ngọc Hà, Hà Nội, Đảng ủy Viện Hàn lâm tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nghiên cứu, quán triệt và triển khai một số vấn đề lý luận quan trọng trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng” nhằm nghiên cứu, hệ thống hóa, phân tích và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cốt lõi, những điểm mới có ý nghĩa chiến lược trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Đồng thời phát huy vai trò trách nhiệm của các nhà khoa học trong nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tham mưu hoạch định đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước.