Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng ngày càng cấp thiết, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập rõ vai trò tiên phong của kinh tế nhà nước trong việc kiến tạo phát triển, dẫn dắt và mở đường cho các mô hình tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để thực hiện được sứ mệnh này, theo các chuyên gia, khu vực kinh tế nhà nước không chỉ cần phát huy lợi thế về nguồn lực và vai trò định hướng, mà còn phải được "nâng cấp hệ điều hành" theo hướng hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn. Đây được xem là điều kiện then chốt để khu vực này đủ năng lực dẫn dắt quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

 Kiến tạo "đường băng" cho mô hình tăng trưởng mới "cất cánh"

Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải xác lập các mô hình tăng trưởng mới như kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu nhằm đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh mới. Những mô hình này không chỉ góp phần khai thác hiệu quả các nguồn lực mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, phù hợp với xu thế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, trước những yêu cầu phát triển mới, kinh tế nhà nước với vai trò dẫn dắt, kiến tạo các ngành, lĩnh vực then chốt như năng lượng, công nghệ cao, hạ tầng số... được xác định là lực lượng quan trọng, đi đầu mở đường cho việc hiện thực hóa các mô hình tăng trưởng mới. Cụ thể, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã nhấn mạnh quan điểm: Kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo các chuyên gia, việc Nghị quyết 79-NQ/TW xác định rõ nhiệm vụ của kinh tế nhà nước gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, về bản chất là quá trình "tái định vị" giá trị của khu vực này trong bối cảnh phát triển mới. Sự tái định vị đó kéo theo thay đổi căn bản trong cách nhìn về kinh tế nhà nước, từ một khu vực từng bị nhìn nhận như một "gánh nặng", một thực thể cạnh tranh trực tiếp với các thành phần kinh tế khác, chuyển sang khu vực tạo nền tảng nâng đỡ, dẫn dắt các mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chia sẻ với Reatimes, TS. Đỗ Diệu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) nhận định, ý nghĩa của sự tái định vị này là đặc biệt quan trọng. Bởi lẽ, nó không chỉ làm thay đổi cách nhìn, mà còn thiết lập một khuôn khổ hành động mới cho kinh tế nhà nước.

Cụ thể, với lợi thế về nguồn lực và khả năng định hướng, khu vực kinh tế nhà nước sẽ đóng vai trò như "đầu kéo" tiên phong, dẫn dắt, phân bổ lại các nguồn lực quốc gia vào những lĩnh vực chiến lược, có tính lan tỏa cao như năng lượng, tài chính, công nghiệp chế tạo, các ngành công nghệ cao, hàng không vũ trụ - những lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, mức độ rủi ro cao và thời gian hoàn vốn dài mà khu vực tư nhân khó có thể tự mình đảm đương.

Theo bà, chính việc đi trước trong các lĩnh vực chiến lược sẽ tạo nền tảng để các mô hình tăng trưởng mới vận hành một cách thực chất. Ngược lại, nếu thiếu vai trò kiến tạo này, các mô hình như kinh tế số hay kinh tế xanh rất dễ rơi vào tình trạng phát triển hình thức, thiếu chiều sâu và khó tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho nền kinh tế.

"Đây cũng chính là cách để nền kinh tế từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên năng suất nhân tố tổng hợp, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo tức chuyển từ "nâu" sang "xanh" và "số", TS. Đỗ Diệu Hương phân tích.

Song song với đó, TS. Đỗ Diệu Hương cũng cho rằng, vai trò của kinh tế nhà nước trong việc mở đường cho mô hình tăng trưởng mới còn được thể hiện ở phương diện tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững và có khả năng thích ứng cao hơn trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường toàn cầu.

"Một nền kinh tế chỉ thực sự bền vững khi quá trình tái cơ cấu gắn liền với nâng cao năng lực nội sinh và khả năng thích ứng. Trong tiến trình đó, kinh tế nhà nước không chỉ là lực lượng dẫn dắt, mà còn là "bộ khung" bảo đảm sự ổn định và định hướng, giúp nền kinh tế vận hành linh hoạt hơn trước các biến động, đồng thời duy trì được quỹ đạo phát triển dài hạn theo hướng xanh, bao trùm và hiệu quả", TS. Đỗ Diệu Hương nhấn mạnh.

Nguồn: Reatimes.vn